Hướng dẫn cho người muốn học làm thơ

  Hướng dẫn cho người muốn học làm thơ

 

Thơ là đỉnh cao của sự diễn đạt bằng ngôn từ thông qua một hình thức bay bổng có vần điệu, có sức truyền tải và dễ đi sâu vào lòng người. Thơ xuất hiện trong mọi mặt của đời sống tinh thần. Để làm ra những bài thơ trác tuyệt thì đòi hỏi nhiều yếu tố, nhất là năng khiếu, tuy nhiên để làm được thơ ở mức độ phổ thông thì hết sức đơn giản. Trong chuỗi video này, tôi sẽ hướng dẫn các bạn một số kỹ năng căn bản để những người chưa biết gì có thể bắt đầu tập sáng tác, và ứng dụng vào đời sống hàng ngày và biết đâu, trong số các bạn có những người với tài thơ còn chưa được khai mở, thông qua sự tập tành lnày có thể tiến đến sự sáng tạo tinh hoa.

Trong chuỗi video này, chúng ta cùng tìm hiểu các nội dung bao gồm

Phần nhập môn, giới thiệu thanh bằng, thanh trắc, vần và hiệp vần, nhịp điệu.

Tiếp theo ta tìm hiểu về các thể thơ và thực hành làm thơ ở các thể này, gồm thơ 4 chữ, 5 chữ, lục bát, bày chữ, tám chữ, thơ tự do, thơ song thất lục bát, thơ 6 chữ, thơ Đường luật

Cuối cùng ta có 1 bài bổ túc thêm về dịch thơ, phòng dịch, phóng tác thơ, 1 bài giới thiệu một số thể loại khác của các nươc trên thế giới như từ, phú, hành, thơ Sonnet, thơ Haiku, và 1 bài  về lý luận phê bình sáng tác và cảm thụ thơ.

1.Nhập môn

Một vài kiến thức cơ bản cần thiết trước khi bắt đầu học và thực hành làm thơ ở các thể thơ khác nhau.

1.1 Thanh bằng trắc

Những tiếng có thanh ngang và huyền gọi là thanh bằng

Ví dụ Chuông, đèn, tình, buồn, vui, cười

Những tiếng còn lại gọi là thanh trắc

Ví dụ ghét, hận, đợi, nấu, hát, gió

Bài tập nhỏ.

*)Đáp án nào dưới đây toàn những thanh bằng?

A. Vẫy vùng

B. Ngu ngốc

C. Cao siêu

D. Xuất sắc

 

*)Hoàn thành từ ghép dưới đây chỉ dùng từ có thanh trắc

-Tươi…. (Tươi vui, tươi xinh, tươi rói, tươi tắn)

Cây cỏ tàn đông lại trổ xanh,

Lá hoa rạo rực nở đầy cành.

Ngày xuân ấm áp thêm tươi ….

Em chính là hoa trong mắt anh.

 

-Buồn…. (buồn bã, buồn tủi, buồn lắm, buồn đau, buồn thương)

Biết tin em chẳng đợi chờ,

Lòng anh buồn… mà vờ như không

-Nhớ…. (nhớ nhung, nhớ thương, nhớ mong, nhớ đến, nhớ tới, nhớ lại)

Thủa mới chớm yêu đương

Hẹn chung tình mãi mãi

Để bây giờ nhớ…

Chỉ thấy những xót xa

1.2 Vần

Những tiếng có phần nguyên âm và phụ âm cuối giống nhau hoặc gần giống nhau gọi là hiệp vần với nhau. Giống nhau hoàn toàn gọi là vần chính, hơi giống nhau thì gọi là vần thông

Ví dụ Người-cười, bát-hát, cao-sao, đồng-hồng, bút-hút

Yêu nhau đứng ở đằng xa

Con mắt liếc lại bằng ba đứng gần

 

Áo đỏ em đi giữa phố đông,

Cây xanh như cũng ánh theo hồng.

Em đi lửa cháy trong bao mắt,

Anh biến thành tro em biết không.

 

Mà nói vậy trái tim anh đó,

Rất chân thật chia ba phần tươi đỏ,

Anh dành riêng cho đảng phần nhiều,

Phần cho thơ và phần để em yêu

 

*) Bài tập nhỏ. Chọn một từ phù hợp để câu thơ trở lên vần

Hôm nay trời nắng chói chang,

Rủ rau đem đổ thóc.... ra phơi.

A. Xanh

B. Vàng

C. Gặt

D. tươi

 

Hôm qua mưa lớn,

Nước ngập bờ sông,

Mọi người ....

Mà mưa chẳng tạnh

A. Ngóng trông

B. Ngắm nhìn

C. Đợi chờ

D. Cầu trời

 

Vần thông thì tương đối linh hoạt, miễn là giống nhau, chẳng hạn

Trải qua một cuộc bể dâu,

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng

 

Người trao có nửa nụ cười,

Mà ta mất cả một đời để quên

 

Đã xa rồi căn phòng nhỏ của em

Nơi che chở những người thương mến nhất

Con đường nắng, dòng sông trước mặt

Chuyến phà đông, nỗi nhớ cứ quay về

 

Vần thông thì tương đối linh hoạt, miễn là gần giống nhau, nhưng nhìn chung cũng có một số quy tắc nhất định đảm bảo cho việc hiệp vần được trơn tru. Vì vần thông rất linh hoạt nên dưới đây chỉ minh hoạt một số ít.

Ơ –ưa

Mẹ ru từng tiếng ầu ơ,

Trưa hè quạt mát, võng đưa nhịp nhàng

Ua, ưa

Ra ao câu con cá,

Nấu một bát canh chua.

Đem bưng lên cúng má,

Lại nhớ những ngày xưa.

E ê

Bỗng nhận ra hương ổi,

Phả vào trong gió se.

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về

 

Tháp mười đẹp nhất bông sen,

Việt Nam đẹp nhất có tên Bác hồ

At, ăt, ất

Đã xa rồi căn phòng nhỏ của em

Nơi che chở những người thương mến nhất

Con đường nắng, dòng sông trước mặt

Chuyến phà đông, nỗi nhớ cứ quay về

ê uya

Trăng non gà gáy báo khuya

Đường dài dằng dặc, chốn về còn xa

Ươi ơi ôi

Xuân qua trăm hoa rụng,

Xuân đến trăm hoa tươi

Việc trước mắt đi mãi,

Già trên đầu đến rồi,

Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết,

Đêm qua, sân trước, một nhành mai.

Au, âu, ao,

Át, ất, oát, uất, ắt

U, ư

O, ô, ơ Uông, ương, ông, ong, ang

Iêu, êu, eo

*) Bài tập nhở

Hãy nghĩ thử một vần bất kỳ, vần chính hoặc vần thông để hoàn thành bài thơ

Mới chia tay buổi sáng,

Mà trưa đã nhớ thương

…………….

Anh nào đâu hay biết

Vấn vương	Những nỗi niềm vẫn vương
Chờ trông	Em một mình chờ trông
Mênh mang	Bao tình cảm mênh mang
Nói xuông	Tình chẳng thể nói xuông

 

–

 

Vần lưng, vần chân

Vần ở cuối câu thì gọi là vần chân, vần ở giữa câu thì gọi là vần lưng

Cho dù anh kể lể,

Thì cũng thế mà thôi,

 

Thủa trời đất nổi cơn gió bụi,

Khách má hồng nhiều nỗi truân chuyên.

Đời người vốn chỉ ngắn như chớp mắt

Mà ngay vui thấm thoát cứ trôi mau

 

Anh không xứng là biển xanh

Nhưng anh muốn em là bờ cát trắng

Bờ cát dài phẳng lặng

Soi ánh nắng pha lê

 

Nếu biết rằng tôi đã lấy chồng

Trời ơi! Người ấy có buồn không?

Có thầm nghĩ tới loài hoa vỡ

Tựa trái tim phai tựa máu hồng.

 

Liền vần, cách vần

Vần ở 2 câu thơ liền kề gọi là liền vần, vần ở 2 câu thơ cách nhau thì gọi là cách vần

 

Bờ đẹp đẽ cát vàng

Thoai thoải hàng thông đứng

Như lặng lẽ mơ màng

Suốt ngàn năm bên sóng

 

Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay.

Hoa xoan lớp lớp rụng vơi đầy.

Hội chèo làng Ðặng đi ngang ngõ.

Mẹ bảo: “Thôn Ðoài hát tối nay”

 

Anh xin làm sóng biếc,

Hôn mãi cát vàng em

Hôn thật khẽ thật êm

Hôn êm đềm mãi mãi

Đã hôn rồi hôn lại

Cho đến mãi muôn đời

Cho tan cả đất trời

Anh mới thôi dào dạt

*) Bài tập nhỏ. Bài thơ dưới đây đã bỏ hết các vần, các bạn hãy tìm từ điền cho hợp lý

Đồng cỏ xanh……….	Đồng cỏ xanh thoáng đãng	Đồng cỏ xanh rì rào
Trâu gặm cỏ……….	Trâu gặm cỏ thong dong	Trâu gặm cỏ xôn xao
Hoa nở hương……..	Hoa nở hương thoang thoảng	Hoa nở hương thơm ngát
Chiều tà mây…….	Chiều tà mây như bông	Chiều tà mây bay cao

 

Đồng cỏ xanh……….	Đồng cỏ xanh mơn mởn	Đồng cỏ xanh tươi mát
Trâu gặm cỏ……….	Trâu gặm cỏ nhở nhơ	Trâu gặm cỏ ung dung
Hoa nở hương……..	Hoa nở hương mộng mơ	Hoa nở hương thơm ngát
Chiều tà mây…….	Chiều tà mây lãng đãng	Chiều tà mây vi vu

 

 

*) Bài tập nhỏ

Có một số câu thơ dưới đây, từng câu tương đối độc lập, các bạn hãy tùy ý sắp xếp thành xem vần liền hay vần cách gì cho hớp lý.

Trời cao xanh bát ngát	Trời cao xanh bát ngát
Trẻ con vui ca hát	Lá khẽ vẩn vơ bay
Gió lùa hương tươi mát	Hoa nở khắp trên cây
Sóng xô nghe dào dạt	Trẻ con vui ca hát
Cả gia đình vui vầy	Sóng xô nghe dào dạt
Chim ca hót gọi bầy	Chim ca hót gọi bầy
Lá khẽ vẩn vơ bay	Cả gia đình vui vầy
Hoa nở khắp trên cây	Gió lùa hương tươi mát

 

Trời cao xanh bát ngát	Hoa nở khắp trên cây
Trẻ con vui ca hát	Trời cao xanh bát ngát
Lá khẽ vẩn vơ bay	Trẻ con vui ca hát
Sóng xô nghe dào dạt	Lá khẽ vẩn vơ bay
Cả gia đình vui vầy	Chim ca hót gọi bầy
Chim ca hót gọi bầy	Sóng xô nghe dào dạt
Gió lùa hương tươi mát	Gió lùa hương tươi mát
Hoa nở khắp trên cây	Cả gia đình vui vầy

 

Vần bằng, vần trắc. Nếu chọn các tiếng có thanh bằng hiệp vần với nhau thì gọi là vần bằng, còn nếu chọn các tiếng có vần trắc hiệp vần với nhau, ta sẽ có vần trắc.

Dưới đây cùng là bài Nam quốc sơn hà nhưng được dịch với 2 vần bằng và trắc khác nhau.

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Vằng vặc sách trời chia xứ sở

Giặc dữ cớ sao phạm tới đây

Chúng mày nhất định phản tan vỡ.

 

Sông núi nước Nam vua Nam ở

Rành rành định phận tại sách trời,

Cớ sao lũ giặc dám xâm phạm

Tụi bay sẽ bị đánh tơi bời.

 

Nhìn chung sự hiệp vần rất phóng khoáng, mỗi thể thơ có một số quy tắc nhất định, tuy nhiên phần lớn không gian sáng tác nằm ở sự lựa chọn và sức sáng tạo của người viết.

 

Nhịp điệu, âm điệu

Một điều không thể không nhắc tới chính là nhịp điệu, âm điệu thơ, nó thể hiện ở sự ngắt nghỉ câu thơ và sự hài hòa của câu thơ về mặt thanh điệu, nếu không có sự hài hòa này thì câu thơ nghe trúc trắc, không được mượt mà mà người ta gọi là thơ ngang phè phè. Hoặc đôi khi do dụng ý của của tác giả, cố tình làm câu thơ có nhịp điệu bất thường để gây ấn tượng.

Các bạn hãy xem 1 khổ thơ của Tản Đà dưới đây

Hay là thủa trước kẻ văn chương?

Chen hội công danh nhỡ lạc đường

Tài cao, phận thấp, chí khí uất

Giang hồ mê chơi quên quê hương

Câu thứ 3, Tản Đà dùng đến 5 thanh trắc: Phận thấp, chí khí uất

Câu thứ 4 lại dùng toàn thanh bằng: Giang hồ mê chơi quên quê hương

Có người thấy dở thì chê thơ ngang, người thấy hay thì khen chọn dùng chữ độc đáo. Câu 3 dùng nhiều thanh trắc mang lại cảm giác phẫn uất, nặng nề.

Ví dụ một câu thế này

Xuân tàn rồi hè lại sang,

Bốn mùa tôi vẫn yêu nàng thật thà.

Hết mùa thu thì đông qua

Xin nàng đừng làm tình ta phải buồn

Câu thơ trên rất ngang, nếu ta sửa lại một chút thì sẽ khá hơn.

Xuân tàn rồi hạ lại sang,

Bốn mùa tôi vẫn yêu nàng thiết tha.

Hết mùa thu tới đông qua,

Xin nàng chớ để tình ta phải buồn.

Ở đây thay từ hạ bằng từ hè, từ thật thà bằng từ thiết tha, vẫn đảm bảo vần a với câu sau, từ thì đông qua thay bằng tới đông qua, từ làm bằng tử để. Nhìn chung đây liên quan đến quy tắc thơ lục bát, ta sẽ tìm hiểu kỹ hơn ở thể thơ này.

Nhịp điệu thơ liên quan đến việc lựa chọn và sử dụng từ, phụ thuộc vào từng loại thơ và dụng ý của người sáng tác, nhưng đây cũng là một lưu ý để câu thơ làm ra được hay hơn.

Vậy là ta đã kết thúc bài nhập môn, mời các bạn đón xem video tiếp theo. Nếu các bạn thấy video này hữu ích, các bạn có thể mời tôi 1 ly cà phê bằng cách quét mã Momo dưới đây, chân thành cảm ơn các bạn.

Trong video này, ta cùng tìm hiểu về một vài thể thơ đơn giản

2. Thể thơ 4 chữ

Như tên gọi thì thơ bốn chữ, mỗi câu thơ sẽ có 4 chữ, một bài không giới hạn số câu, có khi viết thành 1 bài dài các câu cứ liền nhau, có khi được chia thành các khổ nhỏ, mỗi khổ 4 cấu. Thường các câu thơ bắt vần chân với nhau, một số kiểu bắt vần thưởng gặp như thế này:

Ví dụ khổ thơ 4 câu, có 1 cặp vần cách nhau, đây là vần bằng

Khi cành mai nở,

Tết đã cận kề

Ba má chuẩn bị,

Đón các con về.

 

Bên mâm cơm tết,

Đã thấy mùa xuân,

Ôn chuyện năm cũ,

Con cái quây quần.

 

Cũng có thể là vần trắc

Mùa xuân năm nay

Có điều đặc biệt

Chị có bạn trai

Nhưng chưa ai biết

 

Đang giữa bữa cơm,

Chị có điện thoại

Ra chỗ khác nghe

Vì chị còn ngại

Câu đầu không bắt buộc phải vần, nhưng có cũng được

Cả nhà không hỏi,

Chỉ cũng chẳng nói

Cả nhà biết rồi

Chị giấu cũng giỏi

 

Mùng một anh qua

Ra mắt cả nhà

Bố mong có rể

Vui cười ha ha

 

Cũng có thể 2 câu giữa bắt vần với nhau

 

Anh này cao ráo,

Sáng sủa thư sinh

Nói chuyện thông minh

Cả nhà đều quý

 

Mẹ hỏi quê anh

Nhà tận Bình Phước

Nhưng mà ngày trước

Anh ở Cà Mau

 

Nếu không chia khổ, cả đoạn thơ dài cũng tiến triển như vậy, chẳng hạn vần liền từng cặp

Hạt gạo làng ta

Có ᴄông ᴄáᴄ bạn

Sớm nào ᴄhống hạn

Vụᴄ mẻ miệng gàu

Trưa nào bắt ѕâu

Lúa ᴄao rát mặt

Hay vần cách như thế này

Hạt gạo làng ta

Gửi ra tiền tuуến

Gửi ᴠề phương хa

Em ᴠui em hát

Hạt ᴠàng làng ta

Nhiều người thích là vần so le, cũng là một loại vần cách nhưng hay hơn

Ngày Huế đổ máu,

Chú Hà Nội về,

Tình cờ chú cháu,

Gặp nhau Hàng Bè.

Nhìn chung thơ 4 chữ không quá nghiêm ngặt về câu kết thanh bằng và câu kết thanh trắc,

Chẳng hạn bài hạt gạo làng ta, có đến 5 câu kết thúc bằng thanh bằng đứng liền nhau.

Hạt gạo làng ta

Có vị phù sa

Của sông Kinh Thầy

Có hương sen thơm

Trong hồ nước đầy

Có lời mẹ hát

Ngọt bùi hôm nay

Tuy nhiên nên đan xen hài hòa thì vần điệu mượt mà hơn.

Chắc hẳn các bạn đã từng nghe đến từ “thơ con cóc”, bạn có biết tại sao lại gọi thơ con cóc hay không?

Có câu chuyện cười dân gian rằng

Ba anh học trò gặp nhau ở giữa đường lấy làm mừng rỡ, tay nắm mặt mừng, rồi nói nhau: “Mang tiếng là người học trò, mà mình không làm nên thơ phú, tủi người đời không phục. Vậy sẵn đây ba anh em mình nên hợp sức làm thơ”.

Cả ba đều vui mừng đắc ý. Anh thứ nhất nhìn quanh quất thấy một cái hang, có một con cóc từ trong hang nhảy ra, tức thì anh làm nên câu thơ:

– Con cóc trong hang, con cóc nhảy ra.

Anh thứ hai làm tiếp câu thứ nhì:

– Con cóc nhảy ra, con cóc ngồi đó.

Anh thứ ba cũng trổ tài nhả ngọc phun châu:

– Con cóc ngồi đó, con cóc nhảy đi.

Làm xong mỗi anh một câu thơ như vậy rồi, cả ba anh đọc đi đọc lại và lấy làm ưng ý lắm. Một anh bỗng giật mình nói:

– Hễ học hành giỏi thì sao cũng phải chết, mình tài như vầy thì trời chắc không để yên.

Nói rồi cả ba sai thằng tiểu đồng đi mua ba cỗ quan tài để dành sẵn đó. Thằng tiểu đồng lơn tơn tới một cái quán ghé vào uống nước. Một anh kia thấy vậy hỏi thăm. Nó khoe rằng ba ông thầy của nó thông minh tài giỏi hơn người, chỉ trong chốc lát làm xong bài thơ. Làm rồi sợ trời quở nên sai nó mua hòm sẵn chờ chết đem chôn. Anh kia bèn hỏi bài thơ thế nào, thằng tiểu đồng đọc một mạch xong ba câu thơ con cóc.

Anh kia vùng cười nghiêng ngửa, cười sằng sặc đỏ cả mặt tía cả tai, rồi nói với thằng tiểu đồng:

– Mầy có đi mua hòm nhớ mua dùm tao một cái.

Thằng tiểu đồng hỏi mua làm chi vậy, anh kia mới nói:

– Tao cũng phải mua hòm để sẵn đó, nếu có cười lỡ đứt ruột thì có sẵn mà chôn.

Từ đấy về sau, người ta gọi những bài thơ dở là thư con cóc. Các bạn thử để ý xem có phải 3 anh học trò cũng làm một bài thơ 4 chữ hay không.

Bây giờ chúng ta cùng luyện tập sáng tác thơ 4 chữ nào.

Bắt đầu từ đơn giản nhất, mỗi khổ thơ dưới đây bỏ trống một câu, bạn hãy sáng tác bổ sung vào, tùy vị trí, bạn hãy để ý xem có cần phải bắt vần với câu nào không, và dùng thanh bằng hay trắc cho phù hợp nhé.

Nắng vàng như mật,
Râm ran tiếng ve
Học sinh nghỉ hè
…….

 Chỗ này không cần vần gì cả, và nên có một câu kết thúc bằng thanh trắc, vần điệu sẽ hài hòa hơn, có thể viết tiếp là Sân trường  đóng cửa hay Không ai đi học,…

Các đồng nghiệp nữ
……..
Nói cười vui vẻ
Được tặng nhiều hoa

Chỗ này cần một câu vần a với chữ hoa thì hợp lý, có thể viết là ngày tám tháng ba, Rạng rỡ kiêu sa. Hoặc cũng có thể dùng vần e với chữ vẻ bên dưới, có thể viết tiếp là Mặt mày tươi trẻ, hoặc Vóc dáng mạnh khoer

…………
Đã gần đến trưa
Mẹ còn đang dở
Công việc cày bừa

Chỗ này có thể vần hoặc không cũng được, nếu vần thì câu sẽ kết thúc bằng 1 thanh bằng, có vần ưa, có thể viết tiếp là Hôm nay có mưa hoặc không vần thì kết thúc bằng 1 thanh trắc bất kỳ ví dụ Hôm nay trời nắng,

Trời sang tháng tám
Từng trận heo may
………..
Mang mùa thu tới

Ba câu không có một vần nào, tốt nhất là một câu vần với chữ may bên dưới, có thể viết tiếp là Lá vàng trên cây, hoặc Đã thổi tới đây

Thơ 4 chữ là thể thơ rất dễ làm, không có quy tắc đặc biệt nên rất linh hoạt. Các bạn hãy thử làm 1 bài thơ của riêng mình nhé.

Tiếp theo ta đến với thể thơ 5 chữ

3. Thể thơ 5 chữ

Thể thơ 5 chữ các lưu ý về vần điệu tương tự như thể thơ bốn chữ, chỉ là mỗi câu thêm 1 chữ.

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.

 

Sông được lúc dềnh dàng

Chim bắt đầu vội vã

Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu.

Chẳng hạn ta thấy bài thơ Sang Thu của Hữu Thỉnh có cặp vần bằng cách nhau, cặp vần trắc liền nhau.

Ta sẽ không nói lại quá nhiều nữa, cùng bắt đầu làm một bài tập nho nhỏ. Hãy thêm 1 chữ vào các câu thơ dưới đây hoặc bỏ vài chữ cũ đi, thay bằng một vài chữ mới của bạn để thành thơ năm chữ

Trời mưa tầm tã	Trời thì mưa tầm tã	Hôm nay mưa tầm tã
Từ sớm đến trưa	Suốt từ sớm đến trưa	Suốt từ sáng đến trưa
Gió thổi quần quật	Giờ thổi càng quần quật	Nhìn gió thổi quần quật
Nghiêng ngả hàng dừa	Làm nghiêng ngả hàng dừa	Nghiêng ngả cả hàng dừa

 

Ta cùng thêm một thử thách nhỏ nữa, mỗi khổ thơ dưới đây bỏ trống một câu, bạn hãy sáng tác bổ sung vào, tùy vị trí, bạn hãy để ý xem có cần phải bắt vần với câu nào không, và dùng thanh bằng hay trắc cho phù hợp nhé.

Rời quê đã lâu lắm
Cảnh vật hẳn khác xa
Bạn bè thuở niên thiếu
……….

Chỗ này cần 1 câu vần với chữ xa bên trên, có thể viết tiếp Ký ức cũng nhạt nhòa, Cũng đã đến tuổi già,

 

……
Không khí tết cận kề
Nhà nhà lo sắm sửa
Nô nức đón xuân về

Chỗ này đã có kề và về vần với nhau, chỉ cần 1 câu bất kỳ kết thúc bằng thanh trắc, có thể viết tiếp Nhìn thấy hoa đào nở, Cuối năm đã sắp đến, Một năm cũ sắp hết

Hoặc cũng có thể có 1 vần vớ chữ kề bên dưới, có thể viết tiếp Qua một năm lê thê, Rời thành phố về quê

Tháng năm hoa phượng nở
Báo hiệu mùa chia tay
Kỳ nghỉ hè đang đợi

Chỗ này không có 1 vần nào cả, nên có 1 câu vần với chữ tay bên trên sẽ hay hơn. Có thể viết tiếp là Chỉ còn qua vài ngày, Học đến hết tuần này

Giờ chắc hẳn các hạn đã hiểu rõ hơn về cách reo vần rồi đúng không, các bạn hãy thử tự mình làm một bài thơ và chia sẻ cùng mọi người nhé.

4. Thơ 6 chữ

Chúng ta cùng xem một thể thơ nữa là thơ 6 chữ, đúng như tên gọi, mẫu câu có 6 chữ. Nhìn chung thì thơ 6 chữ ít gặp hơn. Các lưu ý về vần điệu tương tự như thể thơ bốn chữ và năm chữ ta từng tìm hiểu.

Có những buổi chiều im ắng

Ngồi nghe tiếng thời gian đi

Gót xưa nằm như dấu lặng

Xôn xao một thuở vân vi

 

Có những buổi chiều lộng gió

Một mình nghĩ ngợi vẩn vơ

Người ta giờ đã quên ngõ

Còn đâu ngày trước mà chờ

 

Có những buổi chiều đếm lá

Âm thầm tuổi lọt qua tay

Chẳng còn cái thời nông nổi

Ngọt ngào, say đắm từng ngày…

Chúng ta chỉ tìm hiểu lướt qua như vậy thôi, giờ chúng ta đến với 1 thể thơ mới hơn.

5. Thơ lục bát

Thơ lục bát thường bao gồm các cặp thơ, 1 câu 6 và 1 câu 8 chữ

Con gà cục tác lá chanh,

Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi.

Con chó khóc đứng khóc ngồi,

Bà ơi đi chợ mua tôi đồng giềng.

 

Thơ lục bát nhìn chung cũng tương đối thoải mái, nhưng tối thiểu cần 1 số chú ý sau đây để câu thơ được mượt mà.

- Thứ nhất là chữ thứ 4 của các câu nên để vần trắc, như ví dụ trên thấy chứ tác, ỉn, đứng, chợ, đều là vần trắc

- Thứ hai đuôi câu 6 vần với chữ thứ 6 của câu 8, đuôi câu 8 lại vần với đuôi câu 6 sau, cứ như vậy cho đến hết bài. Ở ví dụ trên có thể thấy cặp vần chanh – hành, tôi – ngồi, ngồi – tôi

- Thứ 3, ở câu 8, nếu chữ thứ 6 là thanh ngang thì chữ thứ 8 phải là thanh huyền và ngược lại. Ở ví dụ trên, chữ hành là thanh huyền, thì chữ tôi là thanh ngang, chữ tôi là thanh ngang thì chữ giềng là thanh huyền.

Bài tập nhỏ:

Chọn 1 từ thích hợp điền vào chỗ trống để hoàn thiện câu thơ

Sông sâu con nước lặng lờ,
Yêu nhau chín đợi, mười …. cũng yêu
Tìm	Chờ	Cầu	Buồn

Ở đây chữ chờ là vần với chữ lờ nên chọn đáp án Chờ

Mai này anh … đi xa,
Tìm mua chả mực làm quà Quảng Ninh
Có	Đừng	Vừa	Không

Ở đây cần 1 thanh trắc, nên chọn đáp án Có

Người khôn, khôn lúc lên ba
Người ngu thì đến lúc già ….
Càng đần	Vẫn ngu	Càng dại	Vẫn dốt

Ở đây cần 1 thanh bằng, tuy nhiên vì chữ già là thanh huyền nên cần 1 thanh ngang cuối câu 8, vậy chọn từ vẫn ngu

Ngày xuân mới chớm hoa đào
…………
Dù cho xa cách hai nơi
Mà lòng khắc khoải không rời nhớ thương
Từng đàn én đã xôn xao đầy trời	Mà trời đã đổ mưa rào hạ sang
Mưa phùn níu nhẹ nhị vàng nhẹ rơi	Tết sang sum họp nhà nhà vui tươi

Ở đây cần một câu 8 có chữ thứ 6 vần với chữ đào, như vậy chữ xôn xao, mưa rào có thể cân nhắc, lại cần đuôi câu này vần với chữ nơi của câu sau, nên đáp án đúng là Từng đàn én đã xôn xao đầy trời

Giờ chúng ta cùng luyện tập làm vài câu thơ lục bát

Hè sang trường học vắng tanh

…..

 

Ở đây cần 1 vần anh với chữ tanh. Bạn có thể tham khảo 1 số từ như, xanh, cành, long lanh, thanh, một số từ vần thông cũng có thể chấp nhận được như xinh, gia đình, nhẹ tênh,

Từng chùm phượng vĩ trên cành thắm tươi, Vẩn vơ mây trắng trời xanh nắng vàng.

Ta hãy xem 1 cách gieo vần khác cũng rất phổ biến đối với thơ lục bán qua ví dụ sau:

Chuột chù chê cú rằng hôi,

Cú lại trả lời, cả họ mày thơm

Hay

 Nàng Bân may áo cho chồng,

May ba tháng ròng mới được cổ tay.

Như vậy ở kiểu gieo vần này, là chữ thứ 4 của câu 8, bắt vần với chữ cuối câu sáu  (hôi - lời, chồng, ròng) và đây là vần mang thanh huyền (lời, ròng).

6. Thơ 7 chữ

7. Thơ 8 chữ

8. Thơ tự do

9. Thơ song thất lục bát

10. Thơ Đường luật: Thơ ngũ ngôn, thất ngôn, tứ tuyệt, bát cú

11. Một số thể loại khác: Hành, từ, phú, thơ sonnet, thơ Haiku,

12. Dịch và phóng tác thơ

13. Lý luận phê bình sáng tác